Hiện nay, nhu cầu nước tưới tiêu phục vụ sản xuất nông nghiệp vùng Đồng bằng sông Cửu Long, đang chịu nhiều tác động của biến đổi khí hậu, xâm nhập mặn và suy giảm dòng chảy từ thượng nguồn. Thực tế đó đặt ra yêu cầu phải nâng cao hiệu quả quản lý khai thác các công trình cấp nước, đặc biệt các hệ thống thủy lợi nội đồng, do các tổ chức thủy lợi cơ sở quản lý. Hoạt động này đang gặp nhiều thách thức to lớn, cần có nghiên cứu công cụ kinh tế, xã hội, sinh thái để có thể chỉ ra đâu là những nguyên nhân hoặc nhân tố cốt lõi làm cơ sở đưa ra giải pháp tổ chức thể chế hoặc chính sách nâng cao hiệu quả hoạt động của tổ chức thủy lợi cơ sở, góp phần ứng phó với những tác động trên.
Với mục tiêu trên, trong khuôn khổ đề tài tiến sĩ về lĩnh vực kinh tế quản lý của mình, nghiên cứu sinh, Giám đốc Trung tâm Phát triển cộng đồng, Viện Kinh tế Tài nguyên nước đã tiên phong trong việc nghiên cứu và ứng dụng phương pháp “Nhân tố khám phá” vào đánh giá hiệu quả hoạt động của các tổ chức thủy lợi cơ sở trong quản lý khai thác công trình thủy lợi vùng đồng bằng sông Cửu Long. Nghiên cứu đã chỉ ra được các nhóm nhân tố ảnh hưởng chính, làm cơ sở để cho các nhà hoạch định chính sách xây dựng các giải pháp phát triển phù hợp. Kết kết quả nghiên cứu đã được đánh giá cao, có giá trị khoa học lớn và được đăng tải trên tạp chí khoa học quốc tế “Irrigation and Drainage”, thuộc hệ thống Wiley, danh mục tạp chí Scopus: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/ird.70242
Việc công bố nghiên cứu này góp phần bổ sung thêm cơ sở khoa học và thực tiễn cho lĩnh vực quản lý thủy lợi và là tài liệu tham khảo quan trọng cho các nghiên cứu tiếp theo và làm cơ sở hoàn thiện chính sách, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của các tổ chức thủy lợi cơ sở trong quản lý khai thác công trình thủy lợi.
Thông tin bài báo:
Tên bài báo: Exploring Factors Affecting the Performance of Water Users’ Associations in the Mekong Delta of Vietnam
Tạp chí: Irrigation and Drainage – Wiley
DOI: 10.1002/ird.70242
Tóm tắt
Nâng cao hiệu quả hoạt động của các Tổ chức thủy lợi cơ sở (TLCS) đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo an ninh lương thực ở các quốc gia có nền nông nghiệp dựa trên tưới tiêu, đặc biệt là ở các khu vực đồng bằng nhạy cảm với khí hậu. Nghiên cứu này xác định các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của các TLCS tại khu vực Quản Lộ Phụng Hiệp thuộc vùng Đồng bằng sông Cửu Long Việt Nam, nơi đang chịu áp lực lớn từ xâm nhập mặn và suy giảm dòng chảy thượng nguồn. Nghiên cứu áp dụng hai phương pháp phân tích nhân tố khám phá (EFA) và phân tích hồi quy tuyến tính đa biến bằng phương pháp bình phương nhỏ nhất (OLS), với dữ liệu khảo sát thu thập từ 225 nhà quản lý tại 102 TLCS (bao gồm hợp tác xã và tổ hợp tác) tại vùng nghiên cứu. Kết quả cho thấy các yếu tố nội tại, bao gồm hiện đại hóa công nghệ, năng lực tài chính, nguồn nhân lực và cơ cấu tổ chức, có ảnh hưởng đáng kể đến hiệu quả. Ngược lại, các yếu tố bên ngoài, bao gồm điều kiện tự nhiên và môi trường, cơ sở hạ tầng và hỗ trợ chính sách, chỉ có ảnh hưởng khiêm tốn hơn. Mặc dù yếu tố sự tham gia xã hội được khẳng định là một trong các yếu tố có tác động tới hiệu quả hoạt động từ mô hình EFA, nó không cho thấy mối liên hệ có ý nghĩa thống kê trong mô hình hồi quy. Những phát hiện này cho thấy hiệu quả hoạt động của TLCS có thể được nâng cao đáng kể thông qua việc thúc đẩy hiện đại hóa công nghệ, tái cấu trúc giá dịch vụ và đa dạng hóa các dịch vụ tổ chức. Tóm lại, nghiên cứu này mang lại những bài học thực nghiệm quý giá để cải thiện công tác quản lý tưới tiêu do cộng đồng làm chủ ở các vùng đối mặt với các thách thức xã hội-sinh thái tương tự.
Abstract
Improving the performance of Water Users’ Associations (WUAs) plays an important role in ensuring food security in countries with irrigation-based agriculture, especially in climate-sensitive deltas. This study investigates the factors affecting the performance of WUAs in the Quan Lo Phung Hiep area of the Vietnam Mekong Delta region, which is under great pressure from salinity intrusion and a decrease in upstream flows. The study adopts the two methods of exploratory factor analysis (EFA) and multiple linear regression analysis (OLS), with survey data collected from 225 managers across 102 WUAs (including cooperatives and collective groups) in the study area. The results indicate that internal factors, including technological modernization, financial capacity, human resources, and organizational structure, have a significant impact on performance. In contrast, external factors, including natural and environmental conditions, infrastructure and policy support, only have a more modest influence. Although social participation emerged as a construct from the EFA, it did not show a statistically significant association in the regression model. These findings suggest that the performance of WUAs can be substantially enhanced by promoting technological modernization, restructuring service pricing, and diversifying organizational services. Overall, this study offers valuable empirical lessons for improving decentralized irrigation management in regions facing similar socio-ecological challenges.
Nguyễn Quang Hưng
Trung tâm Phát triển cộng đồng, Viện Kinh tế Tài nguyên nước
