Ninh Bình triển khai thực hiện quy định mới về quản lý an toàn đập, hồ chứa nước

HÌNH 1  |  Cụm công trình đầu mối hồ chứa thủy lợi và đập dâng điều tiết nguồn nước phục vụ an toàn hạ du.

Ghi chú. Công tác kiểm tra, vận hành công trình phục vụ ứng phó thiên tai và điều tiết nguồn nước.

Nguồn. Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam. (2026). Nghiên cứu an toàn hồ đập và quy trình vận hành liên hồ chứa. https://vawr.org.vn

1  |  Bối cảnh nguồn nước và thực trạng kỹ thuật tại địa bàn

Thông tin công bố ngày 11/11/2026 từ UBND Tỉnh Ninh Bình phản ánh tình hình triển khai các nhiệm vụ cấp bách thuộc lĩnh vực hồ chứa nhằm chủ động ứng phó với diễn biến thời tiết, nguồn nước và bảo đảm an toàn cho các hệ thống công trình.

Tại các địa bàn sản xuất nông nghiệp trọng điểm, biến động dòng chảy sông, xâm nhập mặn vùng cửa sông và nhu cầu lấy nước đổ ải vụ Đông Xuân đang đặt ra áp lực lớn đối với năng lực cấp nước của các công trình đầu mối và mạng lưới kênh mương nội đồng.

Việc theo dõi sát sao mực nước hồ chứa, dung tích hữu ích và độ mặn tại các vị trí cửa lấy nước là cơ sở kỹ thuật bắt buộc để các cơ quan chức năng ban hành kịch bản điều hành phù hợp với thực tiễn sản xuất.

2  |  Chỉ đạo điều hành và các nhóm giải pháp can thiệp trọng tâm

Căn cứ chỉ đạo điều hành của các cấp quản lý chuyên ngành, các giải pháp kỹ thuật cần được kích hoạt đồng bộ trên cả phương diện công trình và phi công trình:

• Nhóm giải pháp công trình đầu mối: Tăng cường kiểm tra độ an toàn đập, hồ chứa; vận hành linh hoạt hệ thống cống ngăn mặn giữ ngọt; tổ chức bơm tạo nguồn và nạo vét khơi thông luồng chảy tại các trục kênh chính.
• Nhóm giải pháp phi công trình và giám sát chất lượng nước: Đo độ mặn 24/7 trước khi mở cống lấy nước; điều chỉnh lịch thời vụ nông nghiệp tương thích với biểu đồ xả nước; hướng dẫn người dân kỹ thuật tích trữ nước phân tán trong ao hồ, mương vườn và túi chứa nước dẻo.
• Áp dụng quy trình tưới tiên tiến: Đẩy mạnh phương pháp tưới ướt khô xen kẽ (AWD) cho lúa và tưới nhỏ giọt cho cây công nghiệp, cây ăn trái nhằm giảm thiểu thất thoát nguồn nước.

3  |  Định hướng thực tiễn đối với công tác quản lý tài nguyên và tổ chức cơ sở (WUA)

Gắn liền với mục tiêu củng cố mô hình Quản lý tưới có sự tham gia (PIM) và bảo đảm tính bền vững sau đầu tư, các Tổ hợp tác, Hợp tác xã dùng nước (WUA) và chính quyền cấp xã cần tập trung triển khai các nhiệm vụ cốt lõi:

• Phân định rõ trách nhiệm thể chế: Thực hiện phân cấp rõ ràng giữa doanh nghiệp khai thác công trình thủy lợi (quản lý công trình đầu mối) và tổ chức thủy lợi cơ sở (quản lý, phân phối nước nội đồng và tài sản do cộng đồng đóng góp xây dựng).
• Thực hiện bảo trì công trình định kỳ: Bám sát quy chuẩn tại Sổ tay hướng dẫn bảo trì công trình thủy lợi nhỏ, thủy lợi nội đồng; chủ động kiểm tra vết nứt bờ kênh, duy tu van cống và bảo dưỡng động cơ trạm bơm trước các đợt vận hành cao điểm.
• Bảo đảm tính minh bạch và tuân thủ pháp luật: Xây dựng quy chế chia sẻ nguồn nước công bằng, công khai lịch tưới đến từng hộ dùng nước và tuân thủ các quy định hiện hành tại Luật Thủy lợi 2017 cùng Luật Tài nguyên nước 2023.