Chuyển đến nội dung

Tri thức & thực tiễn

Nông nghiệp Thông minh Thích ứng Khí hậu (CSA) và Giảm Phát thải: Chuyển đổi mô hình canh tác lúa tại Đồng bằng sông Cửu Long

Ngày đăng:

Trung tâm Tư vấn PIM và Trung tâm Phát triển Cộng đồng (CCD) là đơn vị tư vấn kỹ thuật hàng đầu trong việc khảo sát, thiết kế và nhân rộng các gói kỹ thuật Nông nghiệp thông minh thích ứng khí hậu (CSA) và giảm phát thải khí nhà kính trong canh tác lúa tại các vùng sinh thái trọng điểm Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL).

1. Gói thầu tư vấn cấp vùng GEF-CPMU-CS-CQS-14 thuộc Dự án ICRSL

Dự án Chống chịu khí hậu tổng hợp và sinh kế bền vững Đồng bằng sông Cửu Long (ICRSL) do Ban Quản lý Trung ương các Dự án Thủy lợi (CPO / CPMU) – Bộ Nông nghiệp và PTNT quản lý, sử dụng vốn vay Ngân hàng Thế giới (World Bank) và viện trợ không hoàn lại từ Quỹ Môi trường Toàn cầu (GEF). Nhóm chuyên gia đã hoàn thành xuất sắc gói thầu tư vấn với giá trị 1.850.000.000 VNĐ (giai đoạn 2022–2024):

  • Khảo sát đánh giá nhu cầu đào tạo (TNA): Điều tra thực địa tại 8 tỉnh vùng dự án (An Giang, Kiên Giang, Đồng Tháp, Sóc Trăng, Bạc Liêu, Cà Mau, Bến Tre, Trà Vinh), làm rõ khoảng trống kỹ năng của cán bộ nông nghiệp và các tổ chức nông dân trong quản lý nước thích ứng hạn mặn.
  • Biên soạn bộ giáo trình chuẩn hóa: Xây dựng khung bài giảng và tài liệu hướng dẫn kỹ thuật thực hành CSA, chuyển đổi cơ cấu cây trồng thích ứng biến đổi khí hậu và quy trình vận hành hệ thống cấp thoát nước tiết kiệm.
  • Chuỗi đào tạo giảng viên nguồn (ToT): Tổ chức các khóa đào tạo cấp vùng cho đội ngũ khuyến nông viên và cán bộ thủy lợi cơ sở, tạo nền tảng chuyển giao công nghệ lâu dài cho các địa phương.

2. Đánh giá và thúc đẩy lúa phát thải thấp tại ĐBSCL – Dự án GoRice

Năm 2026, nhóm tư vấn phối hợp cùng Tổ chức Oxfam tại Việt Nam (Oxfam in Vietnam) triển khai nhiệm vụ đánh giá toàn diện các thực hành sản xuất lúa CSA và giảm phát thải khí nhà kính (kinh phí 469.000.000 VNĐ):

Thực hành CSA Quy trình can thiệp kỹ thuật Hiệu quả định lượng đo đạc
Tưới ướt khô xen kẽ (AWD) Sử dụng ống đo nước cảm ứng đặt tại ruộng; kiểm soát chu kỳ phơi ruộng nứt chân chim vào giai đoạn đẻ nhánh rộ và sau trổ. Giảm từ 20% đến 30% lượng nước tưới tiêu thụ; giảm phát thải khí metan (CH4) tới 35%.
Tiêu chuẩn lúa bền vững (SRP) Áp dụng 41 tiêu chí bền vững quốc tế về an toàn lao động, sử dụng phân bón hóa sinh học hợp lý và ghi chép nhật ký nông vụ điện tử. 100% diện tích mô hình đạt chuẩn liên kết tiêu thụ với doanh nghiệp chế biến xuất khẩu gạo.
Gói kỹ thuật 1 Phải 5 Giảm Phải sử dụng giống xác nhận; Giảm lượng giống gieo sạ (<80 kg/ha), giảm phân đạm, giảm thuốc BVTV, giảm nước tưới và giảm tổn thất sau thu hoạch. Chi phí đầu vào giảm 15-22%; biên lợi nhuận thuần tăng từ 2,5 đến 4,2 triệu VNĐ/ha/vụ.
Tuần hoàn rơm rạ không đốt Thu gom bằng máy cuộn rơm phục vụ trồng nấm ăn, phủ đất giữ ẩm cây ăn trái và ủ phân hữu cơ vi sinh trả lại ruộng. Triệt tiêu hoàn toàn ô nhiễm khói bụi sau thu hoạch; bổ sung hàm lượng mùn hữu cơ cho đất lúa.

3. Đóng góp vào Chiến lược 1 triệu hecta lúa chất lượng cao

Kết quả nghiên cứu và chuyển giao từ các dự án đã cung cấp luận cứ kỹ thuật trực tiếp cho các Sở Nông nghiệp và PTNT tại An Giang, Kiên Giang và Sóc Trăng trong việc xây dựng kế hoạch mở rộng quy mô sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với Đề án 1 triệu hecta lúa của Chính phủ. Các mô hình này chứng minh tính khả thi vượt trội khi kết hợp hạ tầng thủy lợi nội đồng hoàn chỉnh với liên kết hợp tác xã bền vững.

Nguồn tài liệu: Hồ sơ năng lực CPIM; Báo cáo nghiệm thu Gói thầu GEF-CPMU-CS-CQS-14 Dự án ICRSL (Bộ NN&PTNT / World Bank); và Báo cáo nghiên cứu Dự án GoRice (Oxfam in Vietnam, 2026).