Vũ Thị Ngân, Đinh Văn Đạo
Trung tâm Phát triển cộng đồng, Viện Kinh tế Tài nguyên nước
Hiện nay, Việt Nam cũng như Australia đang phải đối mặt với nhiều thách thức trong quản lý và khai thác tài nguyên nước khi nhu cầu sử dụng nước ngày càng gia tăng đi cùng quá trình phát triển kinh tế – xã hội. Sự phân bố nguồn nước không đồng đều về không gian và thời gian, tình trạng xâm nhập mặn, biến đổi khí hậu và những yêu cầu trong quản lý các lưu vực sông xuyên biên giới đang đặt ra đòi hỏi cấp thiết về đổi mới phương thức quản trị nước. Trong bối cảnh đó, việc trao đổi kinh nghiệm quốc tế, đặc biệt là việc áp dụng các công cụ hạch toán, định giá tài nguyên nước, chính sách và mô hình quản trị nước, có ý nghĩa thiết thực đối với Việt Nam.
Trước thực tế trên, Viện Kinh tế Tài nguyên nước và Viện nghiên cứu nước Goyder phát triển chương trình nâng cao năng lực trong lĩnh vực quản trị, phân bổ tài nguyên nước, thủy lợi. Dự án do Chính phủ Australia tài trợ trong hai năm 2025 và 2026. Trong khuôn khổ chương trình, từ ngày 21 đến ngày 25/09/2026, đoàn chuyên gia Australia do TS. Alec Rolston, Giám đốc Viện nghiên cứu nước Goyder, làm Trưởng đoàn, cùng các chuyên gia về kinh tế, chính sách và giá nước của Đại học Flinders, đã đến và làm việc với Viện Kinh tế Tài nguyên nước và Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam nhằm trao đổi chuyên môn, chia sẻ kinh nghiệm, thảo luận các giải pháp hạch toán, định giá, phân bổ tài nguyên nước và phát triển các cơ hội hợp tác trong thời gian tới.
Alec Rolston – Viện trưởng Viện Nghiên cứu về nước Goyder phát biểu tại buổi thảo luận
Về phía Viện Kinh tế Tài nguyên nước, ông Đặng Minh Tuyến – Phó Viện trưởng phụ trách Viện cùng đội ngũ chuyên gia, nhà nghiên cứu của Viện đã phát biểu, chia sẻ những thách thức và bài toán lớn của ngành mà Việt Nam đang ưu tiên, trong đó nổi bật là vấn đề hạch toán tài nguyên nước, giá dịch vụ thủy lợi, nước sạch, chuyển đổi số trong quản trị tài nguyên nước, cũng như thách thức biến đổi khí hậu, xâm nhập mặn và quản trị cộng đồng trong bối cảnh vận hành theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
ThS. Đặng Minh Tuyến – Phó Viện trưởng phụ trách Viện Kinh tế Tài nguyên nước phát biểu trong buổi thảo luận
Tại buổi làm việc, Đoàn chuyên gia đã chia sẻ những kinh nghiệm của Australia trong quản lý tài nguyên nước và hệ thống thủy lợi, bao gồm các vấn đề trong quá trình hạch toán, định giá, phân bổ nguồn nước, tổ chức quản lý, công cụ kinh tế và hoạch định chính sách, khả năng vận dụng vào bối cảnh Việt Nam. Những nội dung này đã mở ra cơ hội trao đổi, hợp tác trong tương lai.
Sarah Wheeler – Chuyên gia lĩnh vực kinh tế và giá nước, Trường đại học Flinders, Australia chia sẻ kinh nghiệm của Australia về xây dựng cơ chế giá nước
Ở chiều ngược lại, các chuyên gia Việt Nam đã chia sẻ những thách thức đặc thù trong quản trị tài nguyên nước, bao gồm sự phụ thuộc vào nguồn nước từ các lưu vực sông xuyên biên giới, tình trạng phân bố nguồn nước không đồng đều giữa các vùng, xâm nhập mặn tại khu vực ven biển, sự phân hóa rõ rệt giữa mùa mưa và mùa khô cùng những tác động ngày càng gia tăng của biến đổi khí hậu. Ông Nguyễn Lê Dũng – Giám đốc Trung tâm Phát triển cộng đồng, Viện Kinh tế tài nguyên nước cũng đã chia sẻ về thực trạng các tổ chức cộng đồng sử dụng nước (Tổ chức thủy lợi cơ sở/WUA) tại Việt Nam, trong đó nhấn mạnh những khó khăn về nguồn lực tài chính, chi phí quản lý, vận hành công trình thủy lợi và sự tham gia của cộng đồng trong quản lý, sử dụng nước. Những vấn đề này đặt ra yêu cầu tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế giá, các công cụ kinh tế nhằm huy động sự tham gia của cộng đồng trong nâng cao hiệu quả quản trị tài nguyên nước, công trình thủy lợi.
ThS. Nguyễn Lê Dũng – Giám đốc Trung tâm Phát triển cộng đồng, Viện Kinh tế Tài nguyên nước chia sẻ về những khó khăn, thách thức về giá nước của Việt Nam
Để tăng cường hợp tác, TS. Đinh Văn Đạo cũng đã trình bày tóm tắt nội dung tiềm năng có thể hợp tác giữa hai bên như đào tạo, nâng cao năng lực, phát triển dự án nghiên cứu, đồng xuất bản các tác phẩm khoa học, trao đổi học thuật, thiết lập các nhóm nghiên cứu chuyên sâu… Dựa trên những nội dung này, hai bên sẽ tiếp tục thúc đẩy hợp tác phát triển, hoàn thiện nội dung hướng tới ký kết Biên bản ghi nhớ (MoU), nhằm thiết lập hợp tác giữa hai bên trong thời gian tới có hiệu quả hơn.
Đinh Văn Đạo trình bày những nội dung hợp tác tiềm năng giữa Úc và Việt Nam
Sau các phiên thảo luận, hai bên tiếp tục với các hoạt động tham quan và khảo sát thực tế nhằm tăng cường sự kết nối giữa kiến thức chuyên môn và hoạt động thực tiễn trong quản lý, vận hành công trình tại Việt Nam.
Chương trình đào tạo, nâng cao năng lực đã diễn ra thành công, đạt được những kết quả tích cực. Thành công của chương trình không chỉ góp phần củng cố mối quan hệ hợp tác chuyên môn giữa hai đơn vị nghiên cứu của hai quốc gia mà còn góp phần phát triển quan hệ hợp tác Australia – Việt Nam trong lĩnh vực quản trị tài nguyên nước.
