ThS. Đặng Minh Tuyến – Trung tâm tư vấn PIM – Viện Khoa học thủy lợi Việt Nam
Chương trình Trao đổi Tri thức về chống chịu ven biển và quản lý tổng hợp thích ứng (Vietnam Knowledge Exchange Coastal Resilience and Adaptive Integrated Coastal Management) do Ngân hàng Thế giới (World Bank) tài trợ diễn ra từ 26–31/10/2025, với sự tham gia của đại diện chính phủ và các bang ven biển Ấn Độ; Bangladesh; đại diện chính phủ, các bộ, ngành liên quan của Campuchia và Việt Nam, cùng các cơ quan nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và tổ chức địa phương.
Chương trình được thiết kế như một diễn đàn khoa học – thực tiễn, nơi các chuyên gia và nhà quản lý cùng chia sẻ kinh nghiệm về quy hoạch tổng hợp vùng ven biển, phục hồi hệ sinh thái, chuyển đổi sinh kế, và đổi mới mô hình quản lý tài nguyên nước, thủy lợi, nông nghiệp – thủy sản trong bối cảnh biến đổi khí hậu.
Ông Vũ Viết Hưng, Phó Cục trưởng Cục QL&XD CTTL phát biểu chào mừng
Việt Nam – Điểm đến của những bài học “sống chung với tự nhiên”
Các đại biểu quốc tế đánh giá cao kinh nghiệm của Việt Nam trong quản lý tổng hợp vùng đồng bằng và ven biển. Các báo cáo khoa học trình bày tại phiên thảo luận ở TP. Hồ Chí Minh đã hệ thống hóa các kết quả nổi bật của Dự án ICRSL – Tăng cường khả năng chống chịu khí hậu vùng ĐBSCL, Quy hoạch tổng thể vùng MDIRP 2021–2030, tầm nhìn đến 2050, và Hệ thống Hỗ trợ Quyết định (DSS) cho toàn vùng. Các chuyên gia Việt Nam đến từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam (VAWR), Haskonning đã chia sẻ những bài học sâu sắc về tích hợp quy hoạch đa ngành, sử dụng phương pháp bản đồ chồng lớp (map overlay) để phân vùng phát triển dựa trên đặc điểm địa hình, hạ tầng và tập quán canh tác; đồng thời giới thiệu các giải pháp công trình kết hợp thiên nhiên (grey–green) trong quản lý đê, kè và phục hồi rừng ngập mặn nhằm giảm xói lở, ổn định sinh kế.
Tại các phiên thảo luận chuyên đề, nhiều ý kiến thống nhất rằng quy hoạch tổng thể vùng Đồng bằng sông Cửu Long không chỉ là quá trình tích hợp kỹ thuật, mà còn là bước chuyển trong tư duy quản trị phát triển – từ mô hình quản lý theo ngành, cục bộ sang quản lý theo không gian, liên vùng và dựa trên dữ liệu mở, có sự tham gia của cộng đồng. Cách tiếp cận này giúp các quyết định đầu tư, vận hành và điều phối nguồn lực linh hoạt, hiệu quả và bền vững hơn trong bối cảnh khí hậu ngày càng phức tạp. Đáng chú ý, Hệ thống Hỗ trợ Quyết định (DSS) của vùng ĐBSCL được giới thiệu như một điển hình về chuyển đổi số trong lĩnh vực thủy lợi và tài nguyên nước. Hệ thống tích hợp kho dữ liệu lớn từ quan trắc, mô hình thủy văn – thủy lực và thông tin kinh tế – xã hội, cho phép mô phỏng, dự báo và phân tích kịch bản xâm nhập mặn, ngập lụt, xói lở bờ sông – bờ biển, cũng như đánh giá tác động của các phương án công trình và phi công trình tạo cơ sở khoa học để chuyển dịch sản xuất – sinh kế theo vùng sinh thái.
Báo cáo khoa học và thảo luận, trao đổi tri thức tại Hội trường Khách sạn Le Meridien Sài Gòn
Hoạt động thực địa tại Cà Mau – trung tâm sinh thái ven biển của Việt Nam – mang lại hình ảnh chân thực về mối liên hệ giữa phục hồi rừng ngập mặn và sinh kế người dân. Đoàn công tác đã thăm Vườn quốc gia Mũi Cà Mau, nơi triển khai các dự án trồng rừng ngập mặn do Vinamilk, BAT Việt Nam và tổ chức Gaia Nature phối hợp thực hiện với tổng diện tích hàng trăm héc-ta, hướng tới mục tiêu “Net Zero Forest”. Các hộ dân được giao khoán bảo vệ rừng dài hạn, nhận thu nhập ổn định từ hợp đồng quản lý rừng; đồng thời phát triển du lịch sinh thái, nuôi tôm – cua – sò – ong dưới tán rừng theo mô hình đồng quản lý (co-management). Đây là minh chứng sinh động cho mô hình kinh tế xanh kết hợp bảo tồn thiên nhiên và sinh kế cộng đồng – hướng đi bền vững cho các vùng ven biển chịu tác động mạnh của biến đổi khí hậu.
Thực địa các giải pháp công trình và phi công trình bảo vệ bờ biển Cà Mau
Đoàn thăm và làm việc tại Tập đoàn Việt Úc – chuyên ngành Tôm công nghệ cao
Đoàn cũng tham quan Hợp tác xã tôm – rừng tại huyện Ngọc Hiển, nơi chính quyền hỗ trợ tổ chức lại sản xuất từ các hộ nhỏ lẻ, xây dựng điều lệ, quy chế và kế hoạch kinh doanh để tiến tới liên kết trực tiếp với doanh nghiệp chế biến. Bên cạnh đó, vai trò tiên phong của Tập đoàn Việt-Úc trong ứng dụng công nghệ cao nuôi tôm, phát triển giống sạch bệnh, hệ thống nước tuần hoàn và kiểm soát chất lượng môi trường được ghi nhận như nền tảng quan trọng cho chuyển đổi nông nghiệp thích ứng và giảm phát thải.
Giám đốc World Bank Quốc gia, Bà Mariam J. Sherman và Đoàn công tác WB tiếp, chiêu đãi Đoàn tại TP. Cà Mau.
Lan tỏa tri thức – Mở ra hợp tác mới
Khép lại Chương trình làm việc 6 ngày tại Việt nam, trong phiên wrap-up các Đoàn đã thảo luận, đúc kết năm bài học then chốt:
- Quy hoạch tích hợp và ra quyết định dựa trên dữ liệu là chìa khóa;
- Cộng đồng là trung tâm của khả năng chống chịu;
- Giải pháp dựa vào thiên nhiên cần sự hỗ trợ dài hạn;
- Sinh kế bền vững phải dựa trên nền tảng sinh thái;
- Đổi mới công nghệ và hợp tác là động lực tăng cường khả năng chống chịu.
Những nội dung này, theo đánh giá của đại diện Ngân hàng Thế giới, các đoàn công tác đền từ Ấn độ, Campuchia, Bangladesh không chỉ hữu ích cho các bang ven biển Ấn Độ, vùng ven biển Campuchia, Bangladesh mà còn tạo tiền đề cho các sáng kiến hợp tác Nam–Nam trong tương lai, nơi Việt Nam chia sẻ tri thức, đồng thiết kế giải pháp và hỗ trợ kỹ thuật.
Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam – Kết nối tri thức, mở rộng hợp tác quốc tế
Trong toàn bộ chương trình, Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam – trực tiếp là Trung tâm Tư vấn PIM, phối hợp cùng Viện Khoa học Thuỷ lợi Miền Nam – giữ vai trò nòng cốt trong thiết kế kỹ thuật, điều phối nội dung, kết nối chuyên gia và điều hành các phiên làm việc; là đầu mối khoa học kết nối giữa cấp chính sách, nhà khoa học và cộng đồng địa phương. Thông qua mạng lưới Liên minh Nghiên cứu Đồng bằng sông Cửu Long (MDARA) do Viện khởi xướng và chủ trì, chương trình tạo cơ hội để các viện, trường và địa phương chia sẻ dữ liệu, kinh nghiệm và mô hình thực hành tốt trong quản lý ven biển, chuyển đổi nông nghiệp sinh thái và thích ứng khí hậu.
Đại diện đơn vị tổ chức – Viện KHTLVN tổng kết và trao quà kỷ niệm cho các Đoàn tham dự Chương trình trao đổi tri thức.
Ông Dinesh Aryal, Trưởng nhóm Chuyên gia Môi trường WB Ấn độ phát biểu cảm ơn và trao quà kỷ niệm của WB cho PGS.TS Đặng Hoàng Thanh, Trưởng Ban TCHC Viện KHTLVN
Việc triển khai thành công chương trình đã góp phần làm sâu sắc quan hệ hợp tác giữa các cơ quan nghiên cứu, quản lý và cộng đồng trong và ngoài nước; đồng thời tạo ra không gian đối thoại thực chất, nơi tri thức được chia sẻ, kết nối và chuyển hóa thành hành động. Những kết quả, bài học rút ra không chỉ mang ý nghĩa học thuật mà còn có giá trị thực tiễn trong việc thúc đẩy tư duy quản lý tổng hợp vùng ven biển, phát triển sinh kế bền vững và ứng phó linh hoạt với biến đổi khí hậu. Thành công của chương trình là minh chứng cho sức mạnh hợp tác đa ngành và tinh thần cùng học hỏi, góp phần lan tỏa kinh nghiệm của Việt Nam và mở ra cơ hội hợp tác mới hướng tới mục tiêu chung – xây dựng các vùng ven biển và đồng bằng ngày càng an toàn, thịnh vượng, bền vững./.
